دسته‌ها
مقالات

پری ­بیوتیک

پری ­بیوتیک چیست؟

پری ­بیوتیک­ طبق تعریف مبتنی بر پژوهش های پزشکی مانند گیبسون و رابرفروید (1995) به اجزای غیرقابل هضم غذا اطلاق می­شود که به طور انتخابی موجب رشد و فعالیت یک یا تعدادی از گونه­ های باکتریایی مفید در روده می­شوند و از طرفی دیگر مانع استقرار و تکثیر بعضی باکتری­ های بیماری­زا مانند سالمونلا می­ گردند.

 

 

منابع پری­ بیوتیکی کدامند؟

پری­ بیوتیک ها در تغذیه انسان و دام و طیور شامل طیف وسیعی از اقلام خوراکی مانند سیب، سیر، پیاز، کاسنی، عسل، گوجه فرنگی، دیواره سلولی مخمر نانوایی و غیره می­شوند که معمولاً دارای یک یا چند نوع الیگوساکارید (یعنی زنجیره کربوهیدراتی دارای تعداد کمتر از ده واحد مونوساکارید) هستند. مهمترین الیگوساکاریدها شامل مانان­الیگوساکارید (MOS)، فروکتوالیگوساکارید (FOS) ، گالاکتوالیگوساکارید (GOS) ، بتا گلوکان 1-3 و 1-6 و اینولین می­باشند. اخیراً کیتوزان الیگوساکارید مستخرج از پوسته خرچنگ ، نشاسته مقاوم غلات و فیبر میسلیوم قارچ آسپرژیلوس نیز به این فهرست افزوده شدند. بنابراین ترکیبات موجود در برخی غذاهای طبیعی انسان و یا خوراک دام و طیور که دارای مواد موثره ذکر شده در بالا هستند نیز می­توانند به عنوان پری­ بیوتیک طبیعی در تغذیه انسان و حیوان مفید باشند.

 

پری­ بیوتیک­های تجاری از چه چیزی به دست می­آیند؟

پری­ بیوتیک­های رایج موجود در بازار افزودنی­های دام، طیور و آبزیان بیشتر از مخمر ساکارومایسس به دست می­آیند و تعدادی محصول نیز از قارچ آسپرژیلوس، پوسته سخت پوستان و نشاسته مقاوم عرضه شده­اند. هر کدام از این پری­ بیوتیک­های تجاری دارای ماده موثره خاص خود بوده و با توجه به نوع منبع و روش فرآوری با هم فرق دارند. فرآورده­ های حاصل از مخمر جزء معروفترین پری ­بیوتیک­ ها می­باشند.

 

محصولات مخمری چگونه به دست می­آیند؟

پری­ بیوتیک­ های حاصل از مخمر یعنی یک قارچ تک سلولی غالباً از زیر شاخه قارچ­های قندی­، جنس ساکارومایسس به دست می­آیند که خود دارای گونه­ های مختلف از جمله سرویسیه و بولاردی می­باشد. در طبقه بندی ریزتز هم هر گونه دارای سویه­ هایی مانند CNCM I-1077 است که شرکت­ های تجاری تولید کننده به طور اختصاصی کشت می­دهند.

 

ساکارومایسس سرویسیه چیست؟

این مخمر تک یاخته ­ای، بی­ هوازی اختیاری است یعنی هم در حضور اکسیژن و هم بدون آن می ­تواند رشد و تکثیر کند و قندهای ساده مانند سوکروز (ساکارز) را مصرف و به اتانول و دی ­اکسیدکربن تبدیل نماید. مخمر به همین دلیل در آبجوسازی و برای تهیه خمیر نانوایی در طول تاریخ بشر کاربرد داشته است که به آن مخمر نانوایی هم گفته می­شود. سلول زنده این مخمر جزء پروبیوتیک­ ها محسوب می­شود ولی لاشه بی­جان آن پری ­بیوتیک است و البته حضور توام آنها سین­ بیوتیک نامیده می­شود. گاهی کل سلول مخمر مرده در یک محصول عرضه می­ شود، بعضی شرکت­ها فقط دیواره سلولی و یا فقط عصاره محتویات سیتوپلاسم این مخمر را در یک محصول تولید می­کنند و بعضی شرکت­های دیگر نیز محیط کشت مخمر با لاشه و متابولیت ­های تولیدی طی تخمیر و تکثیر ساکارومایسس سرویسیه را با هم در یک محصول مانند شکل زیر به عنوان کشت مخمر (yeast culture) به بازار عرضه کرده ­اند که محصول اِی مکس (A-MAX) از این نوع است.